Jednym z najczęściej pojawiających się pytań w kontekście upadłości konsumenckiej jest kwestia majątku wspólnego małżonków. Wiele osób zakłada, że kluczowe znaczenie ma moment złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Tymczasem w praktyce jest inaczej.
Najważniejsza zasada brzmi:
dla losu majątku wspólnego nie ma znaczenia data złożenia wniosku o upadłość konsumencką – kluczowy jest moment ogłoszenia upadłości przez sąd.
To właśnie ta chwila determinuje, czy majątek wspólny zostanie objęty postępowaniem upadłościowym.
Moment ogłoszenia upadłości a majątek wspólny
Zgodnie z przepisami prawa upadłościowego, z dniem ogłoszenia upadłości przez sąd:
- majątek należący do upadłego staje się masą upadłości,
- między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa z mocy prawa.
Oznacza to, że od tej chwili każdy z małżonków posiada odrębny majątek. Jednak to, co dokładnie wchodzi do masy upadłości, zależy od ustroju majątkowego obowiązującego w chwili ogłoszenia upadłości oraz od tego, kiedy i w jaki sposób został on zmieniony.
Kiedy majątek wspólny zostaje objęty postępowaniem upadłościowym?
Majątek wspólny małżonków zostaje objęty postępowaniem upadłościowym, jeżeli zachodzi co najmniej jedna z poniższych sytuacji.
1. Małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej w chwili ogłoszenia upadłości
Jeżeli w dniu ogłoszenia upadłości:
- między małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa,
- nie została zawarta skuteczna i „bezpieczna czasowo” rozdzielność majątkowa,
wówczas cały majątek wspólny wchodzi do masy upadłości, nawet jeśli tylko jeden z małżonków składa wniosek o upadłość.
2. Rozdzielność majątkowa lub ograniczenie wspólności zostały ustanowione w ciągu 2 lat przed złożeniem wniosku
Jeżeli:
- małżonkowie zawarli umowę majątkową małżeńską (tzw. intercyzę),
- albo ograniczyli wspólność majątkową,
a nastąpiło to w okresie krótszym niż dwa lata przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, to taka umowa nie chroni majątku przed wejściem do masy upadłości.
Prawo traktuje takie czynności jako potencjalnie dokonane z pokrzywdzeniem wierzycieli.
3. Rozdzielność majątkowa została ustanowiona przez sąd w ciągu roku przed złożeniem wniosku
Jeżeli rozdzielność majątkowa:
- została orzeczona przez sąd,
- i nastąpiło to w czasie krótszym niż rok przed złożeniem wniosku upadłościowego,
to również nie wyłącza majątku wspólnego z postępowania upadłościowego.
4. Rozdzielność majątkowa powstała z mocy prawa w ciągu roku przed złożeniem wniosku
Dotyczy to sytuacji, w których rozdzielność powstała automatycznie na skutek:
- rozwodu,
- separacji,
- ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków.
Jeżeli takie zdarzenie nastąpiło w ciągu roku przed złożeniem wniosku o upadłość, majątek wspólny również może zostać objęty postępowaniem, chyba że:
- pozew o rozwód, separację lub wniosek o ubezwłasnowolnienie został złożony co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku upadłościowego.
Skutek: powstanie rozdzielności majątkowej z dniem ogłoszenia upadłości
Niezależnie od wcześniejszego ustroju majątkowego, z dniem ogłoszenia upadłości przez sąd:
- między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa,
- każdy z małżonków posiada odrębny majątek,
- dalsze nabycia nie wchodzą już do masy upadłości.
Nie zmienia to jednak faktu, że majątek wspólny istniejący wcześniej może zostać w całości objęty postępowaniem.
Co w praktyce oznacza objęcie majątku wspólnego?
Objęcie majątku wspólnego postępowaniem upadłościowym oznacza, że:
- syndyk może sprzedać składniki majątku wspólnego,
- drugi małżonek traci możliwość swobodnego dysponowania tym majątkiem,
- rozliczenie udziałów następuje zgodnie z przepisami prawa upadłościowego, a nie rodzinnego.
To często najtrudniejszy moment dla małżonków, zwłaszcza gdy tylko jedno z nich popadło w zadłużenie.
Rozwiązanie: wspólny wniosek o upadłość konsumencką
Jeżeli zachodzi którakolwiek z opisanych wyżej sytuacji, najbezpieczniejszym rozwiązaniem może być złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej przez oboje małżonków.
Dlaczego?
- pozwala to uporządkować całość zobowiązań,
- eliminuje ryzyko sporów o majątek wspólny,
- umożliwia równoległe oddłużenie obu stron,
- często upraszcza przebieg postępowania.
Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej analizy, ponieważ skutki prawne mogą się różnić w zależności od struktury majątku i zadłużenia.
Upadłość konsumencka – co z majątkiem wspólnym małżonków? Podsumowanie
W sprawach upadłości konsumenckiej małżonków kluczowe znaczenie ma moment ogłoszenia upadłości przez sąd, a nie data złożenia wniosku. W wielu sytuacjach – mimo wcześniejszej rozdzielności majątkowej – majątek wspólny i tak zostaje objęty postępowaniem upadłościowym.
Dlatego:
- nie warto podejmować pochopnych decyzji majątkowych tuż przed złożeniem wniosku,
- nie każda intercyza chroni majątek,
- często najlepszym rozwiązaniem jest wspólne przejście przez procedurę upadłościową.
Upadłość konsumencka to nie tylko kwestia długów – to również decyzje majątkowe, które mają długofalowe konsekwencje dla całej rodziny.
Potrzebujesz wsparcia w złożeniu wniosku o upadłość konsumencką?
Upadłość konsumencka to temat skomplikowany, a decyzje dotyczące majątku wspólnego małżonków mogą mieć długofalowe skutki. Jeżeli chcesz uniknąć błędów, działać świadomie i mieć pewność, że Twoja sytuacja zostanie przeanalizowana kompleksowo, skorzystaj z profesjonalnej pomocy.
Zapraszam Cię do rozmowy z naszymi specjalistami, którzy pomogą Ci:
- ocenić sytuację finansową i majątkową,
- przygotować prawidłowy wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej,
- ustalić, czy warto składać wniosek samodzielnie, czy lepiej zrobić to wspólnie z małżonkiem,
- zrozumieć konsekwencje prawne i majątkowe decyzji.
Razem zadbamy o to, by rozwiązanie było skuteczne i bezpieczne dla Ciebie i Twojej rodziny.